2015 Gedichten-blogs

 

2015 Gedichten-blogs

"Wie denkt dat ie leeft, weet 't zeker"

Blog 369 Starende ogen (gedicht)

 

Versie 28-12-2015

Starende ogen (gedicht)

 

Starende ogen:

ik kijk ze aan,

zouden ze niets mogen

vertellen of gaat 't me

niets aan?

 

Even een korte herhaling;

ze maakt zich los:

de strakke vlechten

laat ze gaan,

haar gezicht verraadt

een kleine ontplooiing.

 

Nog één blik bij

't verlaten van de coupé:

een glimlach zowaar,

maar die telt dan wel

voor méér dan twee!

 

Leo Besouw

Blog 368 Aan de grote vijver (gedicht)

 

Versie 21-12-2015

Aan de grote vijver (gedicht)

 

Aan de grote vijver:

je perspectief wordt er

wijder en wijder:

turend naar de hoge bomen

aan de overkant

komen ze – nog groter –

naar je toe over 't

spiegelende water,

zó scherp dat je je later

afvraagt was de ijsvogel

die erin naar beneden dook

en de droom even verstoorde,

ook een begoocheling

of was dat zoals het hoorde:

éven een rimpeling in

't glasheldere spiegelende oppervlak,

éven het heldere beeld gebroken,

maar daarna weer helder opgedoken,

vastgelegd slechts door

de ogen die

er zich liefdevol

aan vast zogen...

 

Leo Besouw

Blog 367 Vallende ster (gedicht)

 

Versie 17-12-2015

Vallende ster (gedicht)

 

Vallende ster

wat kom je van ver

naar dit aards tranendal

van zondaars

en armoelijers,

van bekakten

met teveel verbeelding,

van zieken en zwakken

in verdrukking die pogen

zich te bevrijden

van veel te aards lijden?

 

Vallende ster,

blijf toch staan,

zie ons aan

en verlos ons

van de pijn,

open een plein

van vrede en rede,

van geluk en welzijn,

van samenleven

zonder dood en ziekte

te hoeven vrezen,

kunt U ons misschien

– al is het een beetje -

van onze kommer genezen?

 

Leo Besouw

Blog 366 De geest krijgen (gedicht)

 

Versie 14-12-2015

De geest krijgen (gedicht)

 

De geest krijgen

of de geest geven:

dat is niet om 't even:

zonder body geen geest,

zonder geest

is de body er alleen geweest

en gaat over tot ontbinding,

terwijl de geest krijgen

leidt tot nieuwe bevinding

door 't lijf, wat opstaat

en stevig zich richt

op een nieuw verhaal

of gedicht in 't leven

wat voor je ligt,

en bekwaam gedaan

nieuw leven sticht.

 

Leo Besouw

Blog 365 Vader (boekbespreking)

 

Versie 11-12-2015

Vader (boekbespreking)

 

Van de (beroemde) schrijver Karl Ove Knausgärd las ik zijn deel 1 van “Mijn Strijd”: Vader (De Geus, 13 e druk 2015, 445 bladzijden).

 

Deze Noorse schrijver bleek mij een man met zowel een fantastisch visueel als auditief geheugen. Hij is ten tijde van het schrijven gehuwd met Linda en heeft drie kinderen, maar blikt voor alles verhalend terug op zijn jeugd in Kristansand, zijn tienerervaringen daar, en op zijn eerste huwelijk met Tonje in de verhaallijn met de dood van zijn vader, vooral beleefd met zijn broer Yngve en zijn grootmoeder van vaders zijde.

 

Zijn tienerervaringen in het koude Noorwegen rond een jaarwisseling konden mij niet zo sterk boeien, maar zijn ervaringen met zijn vader en grootmoeder (85) en rond het overlijden van zijn vader wel. Het verhalen daarvan liep soepeler en spannender, misschien was ik inmiddels ook meer gewend aan zijn breedvoerige en detaillistische stijl.

 

In zijn verhaal spaart hij de realiteit van drankmisbruik, vervuiling door uitwerpselen en pis niet, maar door al het horribel heen speelt toch de gevoelige vraag wat zijn vader en grootmoeder voor hem hebben betekend. Dit alles zo beschreven als in een levensloop met flashbacks alsof je het zelf aan het filmen bent, met een “hoorbare” introspectie van Karl Ove zelf.

 

Een mooie reis door een Noors landschap, met een Noorse familie en karakters die dichtbij je komen.

 

Leo Besouw

Blog 364 Mauthauzen Liederen (gedicht)

 

Versie 07-12-2015

Mauthauzen Liederen (gedicht)

 

Snijdend door je ziel,

smartelijk in doodswit

gezongen door het koor

en orkest, achter tralies

puilt het drama

van lief en leed

als een mantra:

“vertel mij toch

waar mijn liefste is”

“ik heb hem lief maar

niemand weet dat hij mijn liefste is”

“vertel mij toch

vertel mij toch”

en het koor en orkest

snijden verder in mijn ziel,

zo licht als rook

en scherp van geur

zoals ooit eens waar te nemen viel.

 

Onbeschrijflijk, indringend, ontwrichtend,

tot in verre eeuwen

en eens verstomd

op het laatste en

diepste spoor

wat deze oorlog achterliet.

 

Leo Besouw

 

P.S. n.a.l.v. uitzending op Brava 03-12-2015

door het NS Harmonieorkest

en Toonkunstkoor Utrecht

Blog 363 Zuiverheidswaan (gedicht)

 

Versie 04-12-2015

Zuiverheidswaan (gedicht)

 

Zuiverheidswaan is

als verstand in je broekzak:

je keert hem binnenste buiten

en 't schaamrood van je

weerspiegelt zich in de ruiten:

hoe kwam je zo gek,

wentelde je de ander in drek,

liep je nietsontziend

over lijken die eerder

leken te zeiken

over gelijkheid voor ieder mens,

terwijl jij dacht

dat zijn pens gevuld was

met eten dat niemand

hoort te vreten,

jouw gelijk werd zijn lijk:

zuiverheidswaan is zelf

een pot verderfelijk zeik.

 

Leo Besouw

Blog 362 In een broeinest (gedicht)

 

Versie 01-12-2015

In een broeinest (gedicht)

 

In een broeinest van gedachten

smachten we naar

een eeuwig leven,

naar alleen doelpunten vóór

en geen enkele tegen,

al onze dromen komen

erin uit:

van duizend maagden,

gouden tronen,

eeuwige roem

en onversaagde moed,

totdat de werkelijkheid

ons de dodelijke das omdoet.

 

Leo Besouw

Blog 361 Moeder Aarde (gedicht)

 

Versie 27-11-2015

Moeder Aarde (gedicht)

 

Moeder Aarde

of Vader Staat,

voor wie sta je paraat,

wie is het die je beschermt

of wie is het die je bedwelmt,

welke paden wil je gaan,

wie van de twee

zie je 't meeste staan?

 

Welke keus je ook maakt

en welke moed

je ook samenraapt,

pas wanneer je daad

een doel heeft geraakt

zal men je oordelen

op wat je hebt klaargemaakt.

 

Leo Besouw

Blog 360 Als de rook uit mijn hoofd is verdwenen (gedicht)

 

Versie 23-11-2015

Als de rook uit mijn hoofd is verdwenen (gedicht)

 

Als de rook uit mijn hoofd is verdwenen

zal ik wenen

om wie vielen

door haat of berekening

of door het valse knielen

voor een god of een king

die geen uitzondering

toeliet op “het ware”,

die volledige overgave

eiste als zuiverheid

voor het verheven ideaal,

dat eens doorgedraaid

alles verwoestte

wat tegenstand bood:

de dood van de ander

als beleg op 't eigen brood

en -belang, alles in de tang

van 't eigen gelijk,

rook in de hoofden,

de andersdenkenden gewenst als lijk.

 

Leo Besouw

Blog 359 Als je grijs (gedicht)

 

Versie 19-11-2015

Als je grijs (gedicht)

 

Als je grijs gepaard

voor 't stoplicht staat,

arm in arm met licht

beslagen brillen,

vóór je tuurt en bedenkt

wat je nog zou willen

en wat nog kan

in 't tijdsspan wat nog rest,

en wat best was in je leven

en wat slecht,

welke banen je tranen

hebben afgelegd,

welke kreten van genot

of vreugde je mocht genieten,

welke geboden je hebt overtreden,

welke gevaren gemeden,

dan maak je snel balans op

bij 't groen, opdat 't geel

niet snel verleidt tot niets meer doen

en rood je weer blokkeert

en niets anders dan

een nieuw en ongewis

begin resteert.

 

Leo Besouw

Blog 358 Rood bloed (gedicht)

 

Versie 15-11-2015

Rood bloed (gedicht)

 

Rood bloed, blauw bloed, zwart bloed.

Zondvloed van geweld.

Beenderen doorzeefd

tekort geleefd.

In lijkenzakken weggevoerd

voor altijd de mond gesnoerd.

Het rode bloed werd

blauw en zwart.

 

De dood getart

door daders,

verraders van verwachting

oogstend woedende minachting.

 

Lijken voor een ogen-

schijnlijk goede zaak,

verdwaasd in hun

gestaalde ogen

moederzielen dodend

die ooit zogen

al wat hun lief was

grenzeloos bedrogen.

 

Leo Besouw

Blog 357 Schaamteloos (gedicht)

 

Versie 13-11-2015

Schaamteloos (gedicht)

 

Schaamteloos verdriet

schaamteloze onmacht

schaamteloze inkeer

schaamteloze waarheid

schaamteloze zin

schaamteloze begeerte

schaamteloze leugen

schaamteloze zelfzucht

schaamteloze moraal...

 

Moraalpredikers

moraaltheologen

moraalridders

moraal-normen

moraal-controle

moraal-politie

moraal-cultuur...

 

Model-mens

model-wet

model-gebruik

model-gewenning

model-cultuur...

Wat is de essentie?

 

Leo Besouw

Blog 356 Maan in de ochtend (gedicht)

 

Versie 09-11-2015

Maan in de ochtend (gedicht)

 

De maan aan de hemel

als een parel zo wit

in dit ochtend-uur

en mijn blik gericht

op 't noord-west:

wat deert de rest,

de woelige wereld

van verhalen in de krant

over binnen- en buitenland,

over oorlog en vrede,

over onmin, ontdekking

en zeden,

over kwaad zaad

van terroristen en duivels,

over liefdesboodschappen

van een God achter kazuivels,

over list en bedrog,

wat vermag dat alles toch

in het licht van die maan,

die teken is van 't

onvermijdelijk komen en gaan?

 

Leo Besouw

Blog 355 Nep-leer (gedicht)

 

Versie 05-11-2015

Nep-leer (gedicht)

 

Nep-leer is van de

valse profeten:

zij houden zich van de domme,

maar dat is juist 't kromme:

hun waarheden stuiten tegen de borst,

maar dat is hen worst;

hun eigen gelijk

lijkt bestand tegen 't slijk

van de realiteit

en daaraan hebben zij schijt.

 

Dwarse beloften scheiden zij uit,

die lonken al te eenvoudig

de simpele ziel meervoudig

als peilingen uitwijzen:

we willen allemaal rijk,

maar dan zonder gezeik

van de problemen uit

de complexe realiteit.

 

Leo Besouw

Blog 354 't Schijnt (gedicht)

 

Versie 02-11-2015

't Schijnt (gedicht)

 

't Schijnt waan te zijn,

de haat en de angst

die voortkomt uit

veronderstelde schijn

van bedreiging en intimidatie

als creatie van

een angstige geest

die de mens die hij vreest

meer ziet als een beest

uit de donkerste diepten

in eigen geest van

onzekerheid, die contacten

met de werkelijkheid

uit angst vermijdt.

 

Leo Besouw

Blog 353 De onderwaterzwemmer (boekbespreking)

 

Versie 29-10-2015

De onderwaterzwemmer (boekbespreking)

 

Ik las “De onderwaterzwemmer” van P.F.Thomése (roman, 2015, uitgeverij Atlas Contact, 253 blz.). Het boek bestaat uit drie delen, die de hoofdpersoon, de zoon (Tin) met zijn vader meemaakt in deel een, met zijn vrouw Vic in deel twee, en voornamelijk met zijn adoptie-zoon Sal/Salif in deel drie. Het is meemaken en doorleven met een zeer sterke innerlijke stem van de betrokkenen, alsof je erbij aanwezig bent en de waarnemingen, overwegingen, angsten, bezweringen en zelfverwijten meteen binnen krijgt, minder vaak daadwerkelijk letterlijk gezegd.

 

Het eerste deel speelt in 1944, op 14-jarige leeftijd van Tin, op de grens van bevrijd gebied aan/over een rivier, het tweede in Charleville (Afrika) 1974, samen met zijn vrouw Vic. Het derde deel in Havanna(Cuba) in 2004, voornamelijk met het Foster Parents adoptiekind Sal/Salif. Door de laatste twee delen heen speelt zijn dochter Nikki een belangrijke rol, al is het op afstand. Tenslotte speelt kleinzoon Victor aan het eind van het boek een cruciale rol.

 

Mooi taal: (bijvoorbeeld pagina 75 e.v.): “Sommige mensen slagen erin hun hele leven te presenteren als een product van eigen keuzes.” “Met vereende krachten worden de waterbange witmensen, onder luid gejoel en gelach, aan boord geholpen, … (vanaf de oever op de Afrikaanse rivier). Mooi, dat “waterbange witmensen! “De man met de vaarboom kijkt de jankende blanke doordringend aan en zet de zang in, één toon, ...” Treffend weergegeven de (h)erkenning van een peilloos, lang verdrongen verdriet over verlies.

 

En verder (pag.95) “De elegisch-extatische beurtzang waaiert uit over het water. Alles raakt met alles verbonden, alles komt los en vindt zijn gerechte plaats terug. Het zijn de klanken die dat zeggen, woorden kunnen zoiets nooit doen.” “Rivière Lente wordt deze stroom hier genoemd. … Een langgerekt meer... Traag als de tijd die tot herinnering is geworden en geen kant meer op kan.”

 

Tot slot nog een paar “juweeltjes” van schrijverskunst: (pag. 106 e.v.): “En tegelijk, … alsof hij het niet zelf is die hier zit, in deze auto, op dit continent, …”(Afrika): mooi aangegeven de “dubbelheid” waarin Tin zit: in het toen, wat nagalmt, en in het onvermijdelijke nu. “Het moeten de raadselachtige wetten van het huwelijk zijn, waarin de grote beslissingen in goed overleg door de ander worden genomen.” Mooi beschreven “verdeeldheid in eenheid” van de tocht van Tin en Vic in Afrika op zoek naar hun adoptie-zoon. “Wie leeft is bezig een gemis of tekort goed te maken. Een inhaalrace met de dood als finish.” Mooie beschrijving van het door Tin veronderstelde compensatiegedrag van Vic, die het te bezoeken adoptiekind Salif ziet als de zoon die ze zelf niet kon krijgen.

 

Dan gebeurt er nog dramatisch veel meer: zonde om er teveel over te vertellen: van de spanning zit je soms letterlijk op het puntje van je stoel. In het einde volgt de reflexie op het drieluik van dit leven van Tin, met een uiteindelijk verrassende “bevrijding” in figuurlijke zin. Een enerverend, hartverscheurend droevig en adembenemend mensenverhaal, waarbij water, onder water, en “onderbewustzijn” van verliesverwerking heel mooi is verwoord.

 

Leo Besouw

Blog 352 Wiens list? (gedicht)

 

Versie 26-10-2015

Wiens list? (gedicht)

 

Wiens list beslist

over dood of leven,

over oorlog of vrede,

over kans of krans,

over hek of verrek,

over licht of duisternis,

over toekomst

of afgesneden zijn,

over levend of dood

in het ravijn

van 's mensen waan

of armetierig zijn?

 

Leo Besouw

Blog 351 Hemels... (gedicht)

 

Versie 22-10-2015

Hemels... (gedicht)

 

Kleur, klank en dans,

ik was in trance:

deze kans te genieten

was als een prijsvraag

zonder nieten:

vloeiend golfden we mee

in een zee van muziek

en dans-beweging,

sprongen en lift van vrouwen

als mooiste bloemen uitgevouwen:

de mannen met laarzen

dreunend enthousiast

dat je ziel bijkans

uit je lichaam barst:

zoiets fantastisch

door Hollands-Belgisch glorie

dat was super-top

en “hemels” potverdorie!

 

Leo Besouw

 

P.S. N.a.l.v. Dansspektakel

internationale folklore “Onder Ons”

op 17 -10-2015 te Amersfoort.

Blog 350 Oranje zakt (13-10-15) (gedicht)

 

Versie 19-10-2015

Oranje zakt (13-10-15)

 

Oranje zakt,

is neergekwakt

en als 'n stuurloos schip

liep zij op de klip

met Blind aan 't hoofd

is het vuur gedoofd

en bijna kolderiek

sloegen de Tsjechen

met hun giek

de oranje leeuwen

overboord -nog nooit gehoord-

het Laagste Landen elftal

met een roemloze knal

in de Arena door en door

belabberd 't stadion

èn de EK uitgezwabberd...

 

Leo Besouw

Blog 349 Kleverig (gedicht)

 

Versie 15-10-2015

Kleverig (gedicht)

 

Kleverig, beverig, zeverig

is onze tijd,

gemalen de waarheid

in de strijd,

verklit de leugen

van wat niet meer

wil deugen.

 

Sinds mensenheugenis

zoeken we het boek

zoals de wereld wezen moet,

maar steeds glijden we af

naar profeten die laf

ons voorspiegelen

wat waarheid of leugen zou zijn.

 

Komt er ooit een eind

aan 't refrein

van bet-weters claimen,

zodat wij nooit meer

de ramen ons ziels

zouden hoeven zemen?

 

Leo Besouw

Blog 348 Als er geen gras was (gedicht)

 

Versie 12-10-2015

Als er geen gras was (gedicht)

 

Als er geen gras was

zag alles grauw en grijs,

zo grauw als de dauw

van de ochtend,

of geel als 't oneindige zand

van de woestijn

of kilometers strand.

 

Geen koe zou meer loeien,

geen schaap meer grazen,

misschien nog slechts

enkele hazen

op een eindeloze steppe.

 

Geen geblaat van het schaap

slechts gekoer van een enkele duif;

of Adam en Eva

dan wel waren geschapen

is voor de wetenschap

een onneembare kluif.

 

Leo Besouw

 

P.S. Gedicht ontstaan in de trein

op weg naar Manuscripta in Zwolle.

Blog 347 Het brilletje van Tsjechov, Reizen door Rusland (boekbespreking)

 

Versie 09-10-2015

Het brilletje van Tsjechov (boekbespreking)

 

Ik kocht het boek “Het brilletje van Tsjechov, Reizen door Rusland” door Michel Krielaars, uitgeverij Atlas Contact, Amsterdam, 2014, 415 bladzijden. Mijn verwachting was het als een “vakantieboek” te kunnen lezen. Niets bleek minder waar (al zijn er uitzonderingen). De NRC Handelsblad-correspondent in Moskou gestationeerd van 2007 tot 2012, kende Rusland al wat eerder, maar nu was er de gelegenheid tot het verste oosten te gaan, aan de hand van zijn geliefde schrijver Anton Tsjechov.

 

Nu is Tsjechov in 1860 geboren en in 1904 overleden, dus de schrijver heeft, voor zover mogelijk diens sporen gevolgd. Dit gebeurde tegelijkertijd onder het bewind van Poetin, waarvan de schrijver ook uitgebreid gebruik maakt. Zo werd het veel meer dan een reisverslag, maar ook een enigszins “journalistieke chaos aan de hand van uitstekend kaart- en data-materiaal”.

 

Tot aan pagina 253 leest het allemaal redelijk vlot weg, maar daar, “Terug in Moskou”, na de reis door Rusland tot aan Sachalin, het verste oosten, een reis van bijna 20.000 km, volgt “Melichovo”, Tsjechov's landgoed, 100 km ten zuiden van Moskou, het echte “Tsjechovia” volgens de schrijver. Voor Tsjechov “als een droom die was uitgekomen” (pagina 267). Later, in 1900, volgt zijn huis in Jalta, op de Krim.

 

Van hieraf (hoofdzakelijk) volgt het boek de tijd van Tsjechov gemixt met de tegenwoordige tijd van Rusland onder Poetin (tot 2012). Dan vertrekt de schrijver uit Rusland, na Tsjechov's laatste dagen in het Zwarte woud, Badenweiler, een kuuroord, en diens overlijden aan hartfalen op 44-jarige leeftijd te hebben gevolgd. Dan van Berlijn naar Sint Petersburg en Moskou en diens graf.

 

Op pagina 393 volgt “Een eigentijdse begrafenis” door de schrijver meegemaakt, van Solzjenitsyn en zijn hoogbejaarde vriendin Aleksandra Aleksandrovna. Twee uitersten van Russische lijkbezorging, zowel als nagedachtenis. Tussendoor komen de werken van Tsjechov, Solzjenitsyn en ook Tolstoj en hun betekenis voor de Russen en de wereldlitteratuur behoorlijk aan de orde, in het licht van het huidige Poetinisme.

 

Een uitstekende inwijding in de “Russische ziel” en geschiedenis, weliswaar nogal heen en weer schietend in de tijd, maar daardoor ook verhelderend. Zeer de moeite waard!

 

Leo Besouw

Blog 346 De Maan en Mars (gedicht)

 

Versie 05-10-2015

De Maan en Mars (gedicht)

 

De Maan en Mars

schelen me geen snars:

wat moet je er doen,

daar wringt hem de schoen,

er groeit er geen kool

en ook al geen biet,

patat kennen ze er niet.

 

Geen bloem is er daar die bekoort

het is er slechts koud

in dat oord,

en als je er in de piepzak zit

is er geen 112 voor quit;

met bidden ben je er

verder van God,

al is er ter plekke

dan weinig gebod.

 

Nee, laat mij maar hier zijn,

op aard' als vlucht'ling

uit 't heelal,

licht dat hier meer brood is,

al is 't soms onder vurig geknal;

maak eerst deze aar'd

eens wat beter,

de Maan en ook Mars

schelen me dan geen meter.

 

Leo Besouw

Blog 345 Ding (gedicht)

 

Versie 01-10-2015

Ding (gedicht)

 

Hij drijft voorbij,

zo doelloos en blij,

die wolk voor mij en zij,

de tijd voorbij

tegen een blauwe hemel

vertelt zij van de zon

waarmee alles begon,

van het vuur

die het uur bepaalde,

de lengte van de dagen,

jaren en seizoenen,

van 't ontstaan en gloeien

in 't leven, wat kwam

en ging, zonder

uitzondering ons allen

beschoren en eens verloren

in een eeuwig Ding.

 

Leo Besouw

Blog 344 Stilte (gedicht)

 

Versie 28-09-2015

Stilte (gedicht)

 

Stilte ontwapent:

er ontstaat een zwart gat,

waarin je niet spuugt

of kwat en dat

je optilt in een

verse ruimte waarin

een nieuw begin

kan ontstaan zoals

de maan van niets

naar vol kan gaan,

al duurt dat wel

wat lang, probeer het

toch eens: wat nu

niet kan, krijgt

morgen misschien

een leven lang.

 

Leo Besouw

Blog 343 Als je het ziet (gedicht)

 

Versie 25-09-2015

Als je het ziet (gedicht)

 

Als je het ziet,

dan ben je zover,

gesleurd door de tijd,

gesleurd door je verleden,

al lijkt slechts het heden

te tellen,

alle ellen die we hebben

afgelegd tellen mee,

over land, over zee,

te voet of te paard,

per boot of per jet,

wat is klaargezet

in 't nu is mede getekend

door al je reizen van toen

en bepaalt mede de maat

van de schoen

waarop je verder moet.

 

Leo Besouw

Blog 342 Mijmeringen (gedicht)

 

Versie 20-09-2015

Mijmeringen (gedicht)

 

Vroeger in het bos

stonden we er onbevangen

op het mos

en hielden elkaar vast,

ongezien onze bast

onder de bomen

en lieten onze dromen

elkaar toe

en op de tast

voelden we hoe groot

we werden in ons hemd

en broek -te klein-

voor ander bezoek

en gleden naar beneden

onze handen naar

die plekken die liefde

verwekken.

 

Maar nu, langs de weg,

zie ik slechts een paar

met vertedering dromen

hoe alles is gekomen

tot een rijper bestaan;

tegen 't avondlicht

toont zich al de maan

en met weemoed in de ogen

durven ze nog even dromen

over hoe het eens was

op het zachte mos,

tussen 't gras.

 

Leo Besouw

Nu blog 341 Tekens van de wind (dichtbundelbespreking)

 

Versie 17-09-2015

Tekens van de wind (bundelbespreking)

 

Enthousiast bestelde ik de dichtbundel “Tekens van de wind” door Lydia Dalmijn, uitgeverij Kontrast, Oosterbeek, 2015, 63 bladzijden), via hun website. Het lezen, tot je nemen, was een, eh, ervaring. Ik heb het twee keer doorgenomen, maar nog blijft het zoeken naar betekenissen.

 

De schrijfster was, zo vermeldt de achterflap ook jarenlang werkzaam als lerares yoga. Een van mijn stellingen is dat je ook bent wat je geschiedenis van je heeft gemaakt. En in dit geschrift is dat m.i. goed te merken. Geen hoofdletters, geen punten, wel rustpunten en soms moeilijk te volgen duidingen, raadselachtig.

 

Zo bijvoorbeeld op pag. 36 “geheim punt”: een mooie weergave van het ontstaan en de gang van nieuw leven, vind ik, wel goed duidbaar, begrijpelijk. Maar voorafgaand toch veel raadselachtig, misschien zoals aan het eind van “dansen”, pag. 11 “een beetje rimpelig en stroef” hoewel het daar gaat over het begin en einde van onze levenscyclus, toch weer begrijpelijk.

 

Veel gedichten zou ik nogal “yogistisch” noemen, nogal vaag-symbolistisch. Mijn eigen smaak tendeert meer naar directe betrokkenheid op 'n item, en dat 't liefst in ritme en klank, zover als het onderwerp dat toelaat of ertoe uitnodigt, min of maar verwant aan dans en melodie. Dus ik pak er meer uit als bijvoorbeeld op pagina 38: je ziet concreet de vogel voor je, in al zijn hulpeloosheid en toegewijdheid aan “lucht en wind”.

 

Op pagina 46 “passiebloem” is er ook weer een meer open en toegankelijk gedicht, wat je meevoert in 'n stille verwondering. Het gedicht “Jouke”: schept een mooi invoelbare kleinheid van het kleinkind, samen met oma, in “al dat bonkig rondom” van een drukke verjaardag.

 

Zoals gezegd, een ervaring, hier en daar mooi invoelbaar, maar niet vrolijk of droevig ritmisch in klank, zoals meer mijn smaak. Voor de liefhebber, mooi verzorgd.

 

Leo Besouw

Blog 340 Een gedicht (gedicht)

 

Versie 14-09-2015

Een gedicht (gedicht)

 

Een gedicht is

als een regenbui,

het overkomt je

als een zegenrijk vocht,

het maken heel doorwrocht,

het dalen in de hoofden

soms niet expres gezocht,

maar toch ontstaan

uit natuurlijk' drang,

zoiets als al of niet

betaam'lijk vogelzang.

 

Des dichters lot

is slecht beknot

door 't overweldigend lawaai

van aards genot

en veel gekraai

van wat wel waarde

mag dan heten

in 's mensen universum

waar 's mensen nood

doet zweten omdat

ook wetenschap

en dichters

't niet meer weten.

 

Leo Besouw

Blog 339 Zelfmoord (gedicht)

 

Versie 11-09-2015

Zelfmoord (gedicht)

 

Zelfmoord

is een koord

waarvan een buitenstaander

niets begrijpt:

gevallen door

't sociaal vangnet

is het nu

opeens verstijfd

in onbekende eeuwigheid.

 

Leo Besouw

Blog 338 Ach, de wereld... (gedicht)

 

Versie 07-09-2015

Ach, de wereld...

 

Ach, de wereld

is niet te begrijpen

door 't geluid van orgelpijpen,

door bijbel, koran of yin-yang,

door 't volgen van leergang-

en van universiteiten,

door 't raadplegen van genieën

of wijzen,

door 't kussen van relikwieën,

neen, begrijpen:

laat 't (even) varen,

probeer niet alles te verklaren,

sta gewoon 's even stil

bij wat misschien

heel schril en fijn

net ietsje meldt

in ons diepst bewustzijn,

door een mooie bloem

of prachtig beest,

een melodie of dans,

of glanzend oog,

dat ons misschien

wel 't allermeest “geneest”.

 

Leo Besouw

Blog 337 De woorden... (gedicht)

 

Versie 03-09-2015

De woorden...

 

De woorden

“poep, pies en stront”

nemen we niet graag

in de mond:

het herinnert ons

aan de dierlijke aard,

al dragen we dan geen staart

meer als die vermaledijde apen.

 

“Broodje poep” is allang

van het kindermenu,

“sodeju”is onbehoorlijk:

bescháving maakt ons bekoorlijk.

 

Toch kunnen we soms

niet om de “Dixie's” heen,

en ook toiletpapier

halen we bij Deen

of een andere super:

twee-, drie- of vierlaags,

wat sta je je toe,

zachtjes doen we 't,

het liefst met de deur

stevig toe,

van 't kleinste kabinet:

hooguit de krant

levert er nog enige pret...

 

Leo Besouw

Blog 336 Ragfijne libelle (gedicht)

 

Versie 31-08-2015

Ragfijne libelle (gedicht)

 

Ragfijne libelle,

wat kom je me vertelle,

zittend op mijn broek

ben ik vereerd door je bezoek,

terwijl ik las over

”Nederland-belastingparadijs”

raakte ik geheel van de wijs

en werd ik betoverd

door je doorzichtige vleugels,

zo fijntjes en licht

met aan de punten

een zwarte stip,

en dan je stevige

bruine lijfje op tere pootjes

alsof je 'n boodschap

brengen moest

op de knoest van mijn knie.

 

't Is maar kort dat ik je zie,

en dwalend gaan weer

mijn gedachten

naar “eerlijker delen”

door de machten

van de rijken

die maar niet

voor de armen

willen wijken...

 

Leo Besouw

Blog 335 Blauwe welvingen (gedicht)

 

Versie 28-08-2015

Blauwe welvingen (gedicht)

 

Het perron werd overspoeld

met blauwe welvingen

van een congres:

nu om vier uur met de trein:

thuis om half zes:

dan kan 't bedrijfsvel

afgelegd, het laatst 't

witte bloesje,

spijkerbroek weer aan

en slobbertrui

uit de tijd van moesje.

 

Veel opgestoken vandaag,

de eed afgelegd

op de geldende bedrijfsmoraal:

de klant is koning,

maar voor ons de honing

van een welverdiend advies,

zo geleerd op 't congres,

de rest is media res...

 

Leo Besouw

Blog 334 Elektrisch (gedicht)

 

Versie 24-08-2015

Elektrische (gedicht)

 

Elektrische bejaarden-

fietsen op een rij:

netjes door bos, duin en hei,

met vierhonderd watt

onder je gat

vermag je wel wat:

geen heuvel te hoog,

geen dal te min,

met een enorme zin

trappen ze erin:

wij zijn niet te stoppen,

al hebben we ouwe koppen,

bedaard en bejaard

wijzen we fit

naar al wat nu vers

weer voor ons dus ligt!

 

Leo Besouw

Blog 333 Armen (gedicht)

 

Versie 21-08-2015

Armen (gedicht)

 

Armen zwaaien uit,

armen klemmen in,

armen omhelzen

armen beknellen,

armen doen wat je wil

of ongewild zijn ze een gil

van angst of verraad,

raadselachtig is soms hun daad;

wat de ziel beweegt

is hun inspiratie:

emotie, liefde, angst,

in de armen

vindt het een plaatsie!

 

Leo Besouw

Blog 332 Wanneer (gedicht)

Versie 17-08-2015

Wanneer (gedicht)

 

Wanneer dood gaan goed is

wanneer uit 't lijf de moed is

wanneer ALS je spieren

heeft verknoopt

wanneer een kanker

je onverhoopt sloopt,

wanneer de bomen

niet meer dromen

maar alleen willen vallen,

wanneer het vuurwerk

van 't leven

niet meer wil knallen:

dan staan wij met

lege handen,

mond vol tanden,

die geen woorden

meer willen heten,

dan is 't leven

-echt voor 't laatst-

bekeken.

 

Leo Besouw

Blog 331 Klein tattootje (gedicht)

 

Versie 14-08-2015

Klein tattootje (gedicht)

 

Klein tattootje

op de borst:

je vergeet mij niet

op d'aardkorst,

dat je mij bemint

is 't bewijs,

tepel die hoeft niet geringd,

navel-sierraad

en 't tattootje:

eeuwig bezegeld

ons gedoetje,

liefde verklaard

in d'appelgaard

mèt 't tattootje

houdt ie eeuwig stand

hier in 't centrum,

maar ook in 't buitenland!

(naar we hopen!)

 

Leo Besouw

Blog 330 Waarom? (gedicht)

 

Versie 10-08-2015

Waarom? (gedicht)

 

“Waarom is oma dood?”

vraagt het 4-jarig kind

dat moeders schoot beklimt.

 

“Omdat geen mens

het eeuwig leven heeft.”

“Wat is het eeuwig leven? “

“Dat is als je altìjd blijft leven.”

“Zoals Sinterklaas? “

“Ja, hij is de enige, helaas.”

 

En zo is aldus de dood verklaard

voor 't kind van vier

door die ene man, die

oneindig lijkt verjaard,

met baard en staf:

zìjn leven is nooit af!

 

Leo Besouw

Blog 329 Het leven (gedicht)

 

Versie 07-08-2015

Het leven (gedicht)

 

Wat is het leven

toch een raadselachtig

gegeven:

wie er zijn geweest

zijn er slechts in de geest;

van wie er nog komen

kunnen we slechts dromen;

ziekte en dood slaan de kloven,

wat is dat toch met

een (mogelijk) plan van Boven?

 

Leo Besouw

Blog 328 Mijn Tour de France (gedicht)

 

Versie 31-07-2015

Mijn Tour de France (gedicht)

 

Tractorwielen

overvielen

mijn Tour de France,

mijn wiel kreeg heel geen kans,

mijn etappe

kreeg forse klappe:

m'n Tour naar Mont Saint Michel

bleek echt een ware hel

door al die boeren

koekeloeren om hun geld,

't aantal tractors niet geteld.

 

Tot eindelijk 't licht

weer aanging

en Frans' regering

voor de boeren bleek gezwicht...

 

Leo Besouw

Blog 327 Ik kom terug (boekbespreking)

 

Versie 27-07-2015

Blog 326 Roepen (gedicht)

 

Versie 24-07-2015

Roepen (gedicht)

 

Roepen kunnen we allemaal,

baby, bisschop, admiraal,

maar wie gaat ermee

aan de haal?

 

In huis, de krant, op internet,

't is de vraag wie op je let,

Twitter, Facebook, in de Cloud,

't is de luisteraar

die je al of niet vertrouwt.

 

Dus: rapen gaar,

rampspoed, revolutie,

invoering of uitstel

van executie:

wie gelooft in wat als waar

wordt gebracht:

't lijkt slechts zonneklaar,

en meestens in de politiek

is de vraag wie steekt die riek

met waarheid steels omhoog,

hoe weet ik dat ie

ons niet eerder eens bedroog?

 

Leo Besouw

Blog 325 Leven en lot, deel III (boekbespreking)

 

Versie 19-07-2015

Leven en lot (deel III) (boekbespreking)

 

Het boek “Leven en lot” van Vasili Grossman (achtste druk, 2013, Uitgeverij Balans) krijgt bij deze mijn bespreking over deel III daarvan (pagina 623-887) evenals een korte bespreking van het Nawoord (pagina 933-950) en zijn brief aan Chroesjtsjov (pagina 953-957).

 

Zoals bij de bespreking van deel I en II (blogs 311 en 322) al gesteld is het een monumentaal werk uit en over die tijd (ongeveer 1937-1943) aan het Duits-Russische front rond Stalingrad met uitbreidingen ten westen en ten oosten daarvan.

 

Het lezen/ bestuderen ervan voelde mij als het ware als een voettocht naar Santiago di Compostella, maar dan in oostelijke richting en terug in de tijd. De familie Alexandra Vladimirovna Sjasponikova doorstaat deels de oorlog, raakt verwikkeld in familiaire troubles, armoede en oorlogsgeweld. De rol van de Staat, Stalin en diens doctrines en persoonsverheerlijking spelen daar doorheen.

 

Overtuigd Bolsjewiek Krymov bijvoorbeeld, wordt toch opgepakt op verdachtmakingen en martelvol verhoord. Zijn Zjenja die het twijfelvol hield met Novokov heeft toch medelijden met hem, in de geheime Loebjanka-gevangenis in Moskou. Zo lopen ook de levens van Strum en Strepan langs de dunne draad van trouw en Staatsachterdocht en -terreur.

 

Maar ook op het persoonlijke vlak botert het niet tussen Strum en Ljoedmila en speelt de vrouw van een collega, Masja, een tedere verwarrende rol. Uiteindelijk, na (bijna) alle ontberingen vraagt de grootmoeder, Alexandra, zich af, “waarom de toekomst van de mensen van wie ze hield zo vaag was en waarom ze zo veel vergissingen gemaakt hadden in hun leven;... “(pagina 878).

 

Het is een enorm epos, vaak zoeken wie wie is met de personages met drie of vier namen en een uitgebreid familie- werk- en oorlogs-netwerk. Zo staat in het Nawoord dat Grossman een dagboek bijhield, “dat een kroniek vormt van intriges en vernederingen in het door angst gecorrumpeerde literaire milieu van die jaren.” Daaruit heeft hij geput. Ook de worsteling van Strum met zichzelf is uit Grossmans leven af te leiden.

 

Voor de doorzetter een rijke tocht door een zeer belangrijk stuk Russische geschiedenis, menselijk en bijna naïef-realistisch beschreven, zoals bijvoorbeeld in het slot, bij zijn brief aan Chroesjtsjov (februari 1962).

 

Leo Besouw

Door onvoorziene software-problemen is in de benedenstaande tekst

de datum soms weggevallen. Zie zo mogelijk t.z.t. mijn bundel!

Blog 324 Gat (gedicht

 

Versie 17-07-2015

Gat (gedicht)

 

Nu het gat in de hand

is gedicht

zijn we weer gesticht

waarvoor we zijn:

samen één,

en met een glas

Griekse wijn

deppen wij de pijn

van de wond

door de operatie begaan

en kunnen we verder

onder toeziend oog

van de volstrekte maan!

 

Leo Besouw

Blog 323 Een Griek(gedicht)

 

Versie 12-07-2015

Een Griek (gedicht)

 

Een Griek is als een mozaïek

van wensen

waarden

waarnemingen

worstelpartijen

met of zonder genade.

 

Hij slaat het schouwspel gade

met verlicht of bezwaard hart

met vreugde of bittere smart:

de wil en de kracht van goden

komt ook daar van boven

en daalt dan neer,

doet deugd of zeer.

 

Zo blijkt telkens weer:

het leven zelf is als

een peilloos diep meer

waarin Poseidon

plots zijn speer

omhoog kan steken:

over enkelen weken

weten we meer!

 

Leo Besouw

Blog 322 Leven en lot (boekbespreking) deel II

Leven en lot (boekbespreking, deel II)

 

“Leven en lot” door Vasili Grossman. Hier mijn bespreking van deel II van dat boek (over pagina 333- 622), volgt later over deel III tot aan pagina 959). Uitgeverij balans, 8 e druk, 2013. De eerdere bespreking van het eerste deel van het boek vindt u in blog 311, d.d. 28-05-2015.

 

Het boek: naar mijn gevoel heb je er zoveel tijd (en geduld) voor nodig “als Siberië groot is”. Verscheurd is de familie Nikolajevna/ Vladimirovna, en toch weer gehecht in elkaars warmte: de hoop/ trouw in de strijd “van Stalin” tegen de Nazi's/ Duitsers (in WO II) en tegelijk de ervaren gruwel onder Stalins strafkampen tegen zogenaamde eigen “fascisten” als Mitja van de familie (zie de uitgebreide stamboom op pagina 918-919): prachtig/ zeer aangrijpend beschreven in hoofdstuk 10 van dit deel II (op de pagina's 366-370).

 

Bij pagina 601 maakte ik een soort balans op (voor zover dat mogelijk zou zijn): Het allergruwelijkst in dit deel: de hartverscheurende beschrijving van de gang naar de vernietigingsovens ( “douchen”); dan volgt de beschrijving van de verwoestende, ontmenselijkende invloed die echte honger kan hebben; dan volgt, voor mijn gevoel, de tirannie en ontwrichting die een totalitaire staat kan scheppen; dan pas volgt de beschrijving van oorlogshandelingen: bombardementen, beschietingen, verzet en de tegenaanval op de vijand (rond Stalingrad).

 

Tenslotte, maar zeker niet het minst, de indringend beschreven familierelaties, met verdriet, verlies, hoop, aanvaarding van wat onvermijdelijk is of lijkt te zijn, liefdevolle verwantschap die ook door de omstandigheden van het lot op de proef wordt gesteld.

 

Mooi taalgebruik, belichting van toestanden en standpunten vanuit tegengestelde posities aan het front bij Stalingrad, zowel als intern in Moskou, bij de ontwikkeling van de wetenschap en mogelijke toepassing van atomaire kennis, en door de gelegerde militairen in het gebied ten oosten van de Oekraïne (de Kalmukse steppen). Veelzijdig, indringend bijna of je er als getuige bij aanwezig bent en deel kunt nemen aan de discussies over waarheid, idealen, trouw. Voelbaar de verschrikkelijk kou in een aak op de Wolga waar onder de meest barre omstandigheden een kind wordt geboren, waar kort erna het bericht wordt gebracht dat de Russische tegenaanval op de Duitsers is gestart, om hunner bevrijding.

 

Indrukwekkend “monument” van die tijd, zoals ik eerder schreef in blog 311. De bespreking van deel III zal hier t.z.t. Volgen.

 

Leo Besouw

Blog 321 Schapen scheren (gedicht)

 

Schapen scheren (gedicht)

 

Schapen scheren:

niet alleen voor heren,

ook dames kunnen er wat van:

grijp het schaap –

niet een ram,

pak haar bij de kop

en staart,

zet haar op 'r billen:

ze gaat niet gillen,

maar laat de schaar

gewillig knippen

buik en nek en ander haar,

waarna de rug volgt,

laag voor laag

geknipt zoals een haag,

maar dan van wol

tot aan de poten,

kop rustig op de grond

tot knipper/ knipster

de klus heeft afgerond.

 

Dan met een vaartje

terug naar de kraal,

nog kaler dan een naakte aap

maar wel opnieuw met

de zomer aan de haal.

 

Leo Besouw

Blog 320 Het orakel (gedicht)

 

Versie 02-07-2015

Het orakel (gedicht)

 

Het orakel spreekt

zoals de vos de passie preekt:

Varoufakis is niet mis,

studeerde chicken game

en kwam als minister op de been.

 

Hij speelt het spel;

als bij het orakèl:

van Delphi heeft hij

alles begrepen

en niet benepen

legt hij een Gordiaanse knoop

en zoop er nog wat

ouzootjes achteraan.

 

Gáán met die banaan,

zo dacht hij:

we sturen 't Paard van Troje:

kun je lachen als een mooie

goochelaar met duiten,

als Tsipras met kornuiten

's nachts naar buiten

komt sluipen, en ieder

de stuipen op 't lijf jaagt,

zoals het als vanouds

de Griekse goden behaagt!

 

Leo Besouw

Blog 319 Het bestaan als tandartsboor (gedicht)

 

Het bestaan als tandartsboor (gedicht)

 

Het bestaan als tandartsboor:

hij: de arts

ligt nog op één oor,

maar jij staat de nachten

maar te wachten

totdat hij, fris en vrij,

je bij de arm neemt,

en zegt: kom op jij,

aan het werk, en zet 'm op

met je diamanten kop.

 

Wees zo vrij en boor een gat

bij deez' man of vrouw:

na eerst passeerd' diens

zachte lippen

mag jij naar binnen glippen

en zoeken naar de zwakke plek

in 't hard en wit gesteente.

 

Met veel kabaal

en bijkomend gesis

weet jij gewis

't gat te boren,

waarna, gevuld,

geen ene klacht

meer is te horen!

 

Leo Besouw

Aan het strand (gedicht)

 

De donderende branding

dendert door de eeuwen heen;

ze laat

dorpsbewoners,

dronkaards,

drenkelingen

in het tij der eeuwen

moederziel alleen.

 

Leo Besouw

Blog 318 Aan het strand (gedicht)

 

Het bestaan als paalhoofd (golfbreker) (gedicht)

 

Groene kop,

soms zwart toupetje,

zilvergrijze schelpenjas,

schaamwier van onder

(alleen bij laag water).

 

Aan het eind van de rij

je commandant,

hoog boven ieder uit:

“blijf staan”

roept hij luid,

“het water komt,

tot kopje onder“.

 

Maar o, wat wonder,

met geduld

wordt je kop

bij eb

opnieuw onthuld!

 

Leo Besouw

Blog 317 Het bestaan als paalhoofd (gedicht)

 

Blog 316 Daar lig je nul (gedicht)

 

Daar lig je nu (gedicht)

 

Daar lig je nu,

een eind aan je praatjes,

geen gespeel meer met zaadjes,

al je gaatjes gestopt

het leven heeft je gefopt

met zijn achterkant in 't rood,

het is pierlala met de dood.

 

Sla nu de luiken maar dicht

al wat ooit is gesticht

heeft nu zijn eigen gewicht:

jouw oordeel telt niet meer mee,

je as gaat straks overzee

of lost wellicht op in de aard',

zonder dat het ooit nog verjaart.

 

Adieu, maar ik ga nog even niet mee,

mijn zee van tijd

biedt mij nog enig respijt,

maar eens, weet ik wel,

ben ook ik niet meer in tel,

maar dat vertellen we

later nog wel.

 

Leo Besouw

Blog 315 Zeeuwse knollen (gedicht)

 

Zeeuwse knollen (gedicht)

 

Zeeuwse knollen

verkoopt men niet

voor citroenen:

het land en zijn knollen

zijn om te zoenen!

 

Zeeuwse onverzettelijkheid

toont zich in hun strijd

tegen 't water,

gebouwd een dijkste dijk,

een waterkering

als de zwaarst' verkering

die men zich kan voorstellen;

geen plaats voor zwakke dellen,

alleen 't zeewater kan wat kwellen

maar deert de boer slechts weinig,

nee, klederdrachten die zij geinig;

en kerk en kruis

blijven Luctor et Emergo

en gelukkig is hun huis

en land, ook in 't zicht

van Neptunus en zijn drietand!

 

Leo Besouw

Blog 314 Uitspansel (gedicht)

 

Uitspansel (gedicht)

 

Al zwom ik over

de breedste rivieren,

al nam ik de hoogste horden,

al dook ik naar de diepste diepten,

al beklom ik de hoogste bergen,

al zette ik voet op de maan,

al bezocht ik de verste sterren:

zonder mijn liefste

bleef ik slechts

een vluchtige droom,

dra oplossend

in het uitspansel,

zonder begin

en zonder end,

werkelijk minder

dan een enkele krent.

 

Leo Besouw

Blog 313 Wuiven (gedicht)

 

Versie 06-06-2015

Wuiven (gedicht)

 

Het wuivende rode gras

laat zich waaien

door vriend wind,

het hoeft niet te zaaien:

vanzelf vindt het zijn weg

tussen huis en heg;

zonder vermoeiend paren

verlengt het stilletjes

zijn jaren.

 

Leo Besouw

Blog 312 Verzuchting (gedicht)

Verzuchting(gedicht)

 

Verzuchting van een oude vrouw:

aan mijn poesje

geen polonaise,

Liefde wil ik

en een warm woord;

in dit oord van eenzaamheid

raak ik mijzelf anders kwijt

aan 't troosteloos uitzitten

van de dagen die mij resten,

'k wil mij niet langer pesten

met lege dagen,

zonder oog die mij ziet,

zonder woord in mijn oor,

zonder hand die mij voedt;

ik wil zijn zoals het moet:

'n waardig mens

met tenminste 'n páár fans!

 

Leo Besouw

Blog 311 Leven en lot (boekbespreking) deel I

Leven en lot (boekbespreking) deel I

 

“Leven en lot” door Vasili Grossman is een lijvig boek: 959 bladzijden (uitgeverij Balans, achtste druk, 2013). Het bestaat uit 3 delen en met een zeer uitgebreid (en lezenswaard) notenapparaat, een stamboom, lijst van belangrijke personages, kaarten, een uitgebreid nawoord, Grossmans brief aan Chroestsjov en een verantwoording.

 

Ik zal het boek in 3 delen bespreken. Eerst deel I, dat loopt tot bladzijde 322. In het eerste deel bevinden we ons in diverse kampen in WO II aan de Russische westgrens en vooral rond het beleg van Stalingrad. Verhalend wordt door Grossman verteld over “kapo's en Blocälteste” die uitvoerden wat hun bevolen werd, maar ook “zuchtend en soms zelfs huilend om de mensen die naar de crematoria werden afgevoerd.” Hiermee is de toon gezet (althans één ervan)

 

De dubbele binding komt ook aan de andere kant, de Russische, helder in kaart. Op pagina 23 komen o.m. de overwegingen over Stalins alleenheerschappij, en de bloedige processen (voorafgaand aan de oorlog) ter sprake en de trouw aan de zaak van Lenin. Twijfel komt op: “Was het niet... uit lafheid dat hij zweeg en niet protesteerde tegen de dingen waar hij het niet mee eens was?“

 

Zo gaat het boek verder: gaat het om vrijheid of (slaafse, met geweld afgedwongen) volgzaamheid aan gezag en/of de Staat? Daarnaast speelt de trouw aan je eigen (omgekomen) kameraden, tot in de bunkers en Huis 6/1 in Stalingrad. En, als vleesgeworden dramatische geschiedenis, de oorlogsdrama's van Strum, Nadja en Tolja, om er maar enkelen te noemen.

 

Mooie literaire omschrijvingen ook: beeldend als op pagina 290, op de Kalmukse steppe: “...de reiziger snelt erdoor, op banden gevuld met rokerige stadslucht...” Maar het oorlogsdrama als wel de (onmogelijke) keuzen duiken steeds op (pagina 304 bijvoorbeeld): “U kunt niet zeggen: de schuldigen zijn degenen die je dwingen zo te handelen...”( bouwen aan een Vernichtungslager) bijvoorbeeld.

 

Dit monumentale boek is door de Sovjets (volgens info op bol.com) “gearresteerd”, waardoor de schrijver figuurlijk is gewurgd. Zo'n twintig jaar na diens dood, werd een bewaard exemplaar door een vriend van hem naar Zwitserland gesmokkeld en vond het later zijn weg naar ons. Een teken aan de wand voor de huidige pers- en organsaties-belemmeringen zoals onlangs door de huidige heerser “democratisch” is besloten...

Wordt vervolgd!

 

Leo Besouw

Blog 310 Franse droom (gedicht)

 

Franse droom (gedicht)

 

Ik had een droom,

ik zag Napoleon

in z'n nachtjapon,

'k zag ook Houellebecq

die met scheve mond

en wat verbeten trek

oreerde dat 't uit was

met het Europees verhaal,

nog niet zo kaal

als Poetin's kop,

die als Kozak verkleed

zijn paardje in de prak reed.

 

Maar och, dit was verwarrend:

een Islamitisch Frankrijk

in tweeduizend twee en twintig

kwam mij toen ook voorbij:

een nieuw “Romeins Rijk”

met handen in de zij

van Amerikaans- en Russische vriend;

waaraan had Old Europe dit verdiend?

 

Al wroetend droomd' ik

voort en op 't smalle koord

van't half-bewustzijn

voelde ik de pijn

van 'n harde minaret

die zich pardoes

in mijn Franse kruis

had gezet.

 

Even later was ik wakker

en voelde me ontzet

op 't totaal verkeerde been gezet...

 

Leo Besouw

Blog 309 Opa's en oma's lot (gedicht)

 

Opa's en oma's lot (gedicht)

 

Opa's en oma's lot:

chronisch slaaptekort

als 't nageslacht

uit tweede macht

logeren komt,

de nachten splijt

in kindertijd

van natte broek

of vol met poep,

het ochtendgloren

komt verstoren,

met eindeloos gestoei

en nimmer moei

zich eigen maakt

van opa's stoel

en 't huis gaat vullen

met dozen vol met kinderspullen.

 

Verhalen lezen, paardje hop,

't hele huis wel op de kop;

maar dan die lach van 't

klein gezicht, 't is toch weer

telkens waarvoor je zwicht,

beseft dit is 't genaâ

van omama en opapa!

 

Leo Besouw

Blog 308 De waarheid (gedicht)

 

De waarheid (gedicht)

 

Wie “de waarheid” beheert

krijgt wat zijn hartje begeert,

lijkt het;

het is als dansen op een koord,

de macht over 't woord:

de werkelijkheid volgt later,

niet zelden als 'n zieke kater.

 

Leo Besouw

Blog 307 Pikhouweel (gedicht)

Pikhouweel (gedicht)

 

Vladim P. toonde

ons zijn pik-houweel

en Chinees porselein

verpakt in Indiase zijde.

 

Op hamer en sikkel

rijmt bijvoorbeeld snikkel,

maar van een bikkel

levert 't een super-prikkel.

 

Aan welke zijde

van het informatie-gordijn

kun je het gelukkigst zijn:

door overjarig lachgas beneveld

of gekneed door de vrije pers

van doedelzak-pijpen

herdenken wie op wie

begint te lijken?

 

Leo Besouw

Blog 306 BUK-spreken (gedicht)

 

Versie 08-05-2015

BUK-spreken (gedicht)

 

Het is nu klaar,

een BUK was daar,

ook volgens Russen

die de ramp

niet konden sussen

met een dwaas verhaal

over een Spanjool

die niet heeft bestaan,

die het Oekraïense

gevechtstoestel

zou hebben gezien.

 

Nu staat dus vast

dat een BUK dodelijk

heeft verrast,

maar, volgens Russische

doctrine, van grondgebied

van Oekraïne.

 

Parchomenko in de krant

kent des Poetins land

en ziet hierin

een nieuwe

zand-linie

voor de ogen

van zijn landgenoten:

wederom bedrogen

door een man

die – o zo goed –

BUK-spreken kan.

 

N.B. Zie de Volkskrant

7 mei 2015, pagina 17.

 

Leo Besouw

Blog 305 Dansen vóór de dood (gedicht)

 

Versie 05-05-2015

Dansen vóór de dood (gedicht)

 

Dansen vóór de dood

in de schoot

van wat toen Westerbork

heette, wie er van weten

zijn weinigen die het

kunnen navertellen;

door leugenbellen

van de nazi's

op de trein gezet

met tonnen leugens

naar “werkkampen”

zonder pardon

als vee in een wagon,

ooit voor één gulden

aangemeld, voor

Jodenster, precies

nageteld, dan op

het spoor voor altijd

teloor.

 

Zoveel mensenleed

opdat men 't niet vergeet

sprak Jules Schelvis

voor 't laatst,

met indrukwekkend

getuigenis geplaatst

op bevrijd TV:

doe er blijvend wat mee

voor 't nageslacht

tot in de twaalfde macht!

 

Leo Besouw

Blog 304 De stamhouder (boekbespreking)

 

Versie 04-05-2015

De stamhouder (boekbespreking)

 

Het boek “De stamhouder, Een familiekroniek” door Alexander Münninghoff (2014, Prometeus/Bert Bakker, Amsterdam, 330 bladzijden) is het verhaal, de kroniek, van een familie, spelend van 1919, in Riga (Letland), via Posen (Poznan), Tsjerkasny aan de Dnjepper, Den Haag en Brabant tot 1999 in Duitsland.

 

Het is het verhaal van een tirannieke, intelligente en opportunistische grootvader en een wat naïeve zoon in oorlogstijd en gespleten door taal- en cultuurverschillen, spelend in Letland, Nederland en Duitsland. Hoe lot en noodlot, hachelijke keuze's en stijfkoppigheid, voorspoed en tegenslag beïnvloeden. Hoe echte liefde kan standhouden doorheen scheiding, overspel, leugen en duisternis.

 

Een familiekroniek die waarachtig, gevoelvol, goed geschreven, hier en daar zelfs met humor, je vasthoudt en voert door de Tweede wereldoorlog, in Letland, langs het Oostfront tot in Oekraïne, en weer terug na de debacle's en doden naar de wederopbouw in Nederland. Het verhaal ook van een jongen die dit alles langzaam probeert te begrijpen als zoon van een Waffen-SS-er. Een nauwkeurig en gedetailleerd beeld van goed en kwaad en alle grijstinten ertussen van een familie die oorspronkelijk deels van adel, door de oorlog in de maalstroom der geschiedenis wordt meegesleurd en worstelend zijn plekken en kansen probeert te bepalen.

 

Boeiend tot het eind waarin vlak na de crematie van vader Frans' moeder Wera haar diepste gevoelens deelt met zoon Alexander. Mooi en aangrijpend, tot nadenken stemmend door het complexe relaas. Zeker aan te bevelen, al zou het maar zijn om (ook) de complexe verhouding tussen Rusland en de Oekraïne beter te begrijpen.

 

Leo Besouw

Blog 303 "Alles is mui" (gedicht)

 

Versie 29-04-2015

“Alles is mui” (gedicht)

 

Geduld

geld

gelid

gierig

gemarchandeer

gehakt

gemeen

genadig

gehoor

grijs gebied

Grieks geschipper

gedijt gevoelvol

gelukkig

gedaan.

 

Leo Besouw

Blog 302 Naad (gedicht)

 

Versie 24-04-2015

Naad (gedicht)

 

Bilnaad

broeknaad

Engels naad

Franse naad

balzaknaad

naadje van de kous-naad

naadloos aansluiten

parodie-naad

op het randje-naad

wondnaad van de ziel

verscheurd-hart-naad

schedelnaad

haarnaad

afgehecht.

 

Leo Besouw

Dichters (gedicht)

 

Dichters, zijn het vredestichters,

of hebben zij een hekel

aan de sleur van het bestaan,

doen zij hun pen voortgaan

over gebaande wegen

of zoeken zij de nauwe stegen

van twijfel en ontzetting,

willen zij weg van de ketting

van conventies, zoeken

ze de confidenties van

wat nog niet was bekend,

van het ongewone,

weg van de trend

van zelfgenoegzaam

zitten wezen,

weg van 't kapitaal en

grote woorden,

op zoek naar 't kleine,

soms minder fijne,

maar wel 't essentiële

wat ons bindt in goede

maar ook kwade dagen,

in wat ons wank'le leven

soms net wat helpt te schragen

totdat 't einde ons komt dagen?

 

Leo Besouw

Blog 300 Dichters (gedicht)

 

Versie 17-04-2015

Blog 301 Dood... (gedicht)

 

Versie 20-04-2015

Dood... (gedicht)

 

Doodstil

doodarm

doodziek

doodnormaal

doodsangst

doodsverdriet

doodgriezelig

doodsschrik

doodzielig

doodgewoon

doodsnood.

 

In zee

of elders.

 

Leo Besouw

Blog 299 Ik ben een aalscholver (gedicht)

 

Versie 13-04-2015

Ik ben een aalscholver (gedicht)

 

Ik ben een aalscholver,

zit op een tak hoog in de boom;

waar ik nu toch van droom

vragen die twee beneden

zich af

op 'n bankje gezeten,

heel erg maf,

waarom niet op een tak

zoals ik, zij kijken steeds

naar boven en beloven

niets aan 't ruime water,

een bende kraaien komt

wat later herrie schoppen

maar ik laat me niet foppen,

waar is mijn min

want ik heb zin

om samen te gaan spelen,

me niet langer in alleen zijn

te vervelen.

 

Maar wat er ook gebeurt,

de spechten die tekeer gaan

als volslagen wel getikt,

de roofvogel met zijn blik

van over de toppen van de bomen

overvliegend in zijn dromen

laat mij ook alleen:

ik draai mijn kop nog eens

en poets mijn veren

voor een heer ben ik alleen,

en niet dan een verdwaalde ander

komt op een tak wel een

tiental meters van elkander.

 

Ik kijk dan verder weer,

en droevig om me heen:

alleen is maar alleen.

 

Leo Besouw

 

Blog 298 iegen op een hoger plan (bundelbespreking)

Liegen op een hoger plan (bundelbespreking)

 

In “Liegen op een hoger plan: (Uitgeverij van Gennep, 2015, Amsterdam) staan “De honderd beste gedichten uit de Turing gedichtenwedstrijd 2014”.

 

Ik heb gebalanceerd over deze 100 gedichten (123 pagina's). Op deze evenwichtsbalk was het zowel een genoegen als evenzeer een puzzel voor de begrijpende voet. Zo is het (voor mij) bijvoorbeeld puzzelen (op pagina 110) in “Zij dwarrelden omhoog” van Geert Viaene. Van zoenen in een winkelstraat naar “wassen vleugels”, zeppelins zigzaggend tussen gebouwen en vlammen knedend en vallende zandzakken. Laatste zin: “Zonnen die nooit ondergaan komen nu op voor zichzelf.” Wat zou dat zijn, hebben te betekenen, denk ik dan.

 

Spontaan en intuïtief heb ik sterren uitgedeeld: 21 keer één, 6 keer twee, 3 keer drie, 2 keer vier. Laat ik het over die laatste 2 hebben:

 

Op pagina 44: “De zotte Charlotte” van Laurens Hoevenaren: ik zié de gehavende Charlotte in relatie tot haar gouvernante. Een hopende mens, die zich niet uit het veld laat slaan. En toch, zo hulpeloos, terwijl de gouvernante treffend in de ziel tot slot alleen zegt: “Ach kindje toch.” Spanning in de essentie van het bestaan: “Was het een jongen of een meisje, leeft het nog?” Prachtige verwoording van fundamentele menselijke gevoelens!

 

Op pagina 45: “Koningskinderen” (ook) van Laurens Hoevenaren: je waant je meteen op/bij (Amsterdamse) grachten, maar super verstild. Hoe twee personen in een bootje, “tweeling of koningskinderen” weerspiegeld in het water hun liefde beleven in kussen waardoor “de grachtenziel ontwaakt” en “volmaakte dubbeling” ontstaat, waarbij ook “de zwanen hun vleugels dubbelen in gebed”. Fantastisch wonder, totdat ineens de tijd zich doet voelen: “Ik heb het koud...”, en “de spiegel brak”. Midden in een stad zo'n prachtig waarnemen van de liefde in een schitterende verstilling. Voor mij staat deze aan de top.

 

Wat zal ik er verder van zeggen: niets, onderga wat vandaag de dag aan dichtsels wordt geschreven en door een jury is opgeheven!

 

Leo Besouw

Blog 297 Laden en lossen (gedicht)

 

Laden en lossen... (gedicht)

 

Laden en lossen

in 't vóóronder,

niets is gezonder

voor elke dragonder

of man die zich

bewijzen kan.

 

Komt de boot aan

kan hij zijn slag slaan,

brengt hij naar binnen

het ejaculaat van zinnen,

boort hij zich diep

in 't vóóronder,

verlaat hij de boot,

dan komt 't gedonder.

 

Wat heb je nu gemaakt

het resultaat van je daad

draagt zwaarder gewicht

waarvoor de boot is gezwicht,

straks komt het erop aan:

dat lossen met de kraan

moet de boot doorstaan,

en jij staat erbij

met de handen in de zij:

pak aan wat je hebt gedaan

en trek de consequentie

dat is nou eenmaal de essentie

van 't menselijk bestaan:

't laden en lossen moet

oneindig doorgaan,

zolang de maan

ons nog steeds betovert

en onze harten verovert.

 

Leo Besouw

Blog 296 Vogels... (gedicht)

 

Vogels... (gedicht)

 

Vogels vliegen over

en storten zelden neer

ze zingen of zijn

met takken in de weer,

ze nestelen en bouwen,

leggen eieren

en rouwen misschien

als 'n jong

uit 't nest valt

of wordt geroofd

door een valse kater

bekokstoofd en beslopen.

 

Maar vallen met

een vliegmachien

is ongeluk tot in macht tien:

de vleugels vals gestuurd

door mensenhand

en kop geschuurd

door waanzin met

geen pen nog te beschrijven,

een einde op een berg

of in een peilloos diepe zee,

wie neem je mee

in dit verschrik'lijk lot,

wat ging er om

in zieke kop en lijf:

't is erger dan een

misdrijf, in woorden

niet te vatten.

 

Leo Besouw

Blog 295 Licht... (gedicht)

 

Licht... (gedicht)

 

Licht gaan mijn voeten

door het lentelicht,

de sneeuwklok trok

als eerst' de scheur

naar lentedromen open;

daarna de narcis,

die opende de sloten

naar een nieuw geluid

van vogels die

ook al besloten:

het is uit met 't zwijgen,

onze kelen rijgen

het gezang aaneen.

 

't Was even donker,

maar de zon die scheen

weer helderder dan ooit

tevoren, er is weer toekomst

voor het koren en

het dansend kinderbeen,

en vrolijker gekrijs:

weg met 't ijs,

maak ons weer wegwijs, zon

en kom, kom, kom!

 

Leo Besouw

Blog 294 Als een brandend huis (boekbespreking)

Als een brandend huis (boekbespreking)

 

“Als een brandend huis”, door António Lobo Antunes (Ambo/Anthos, 2014, 342 pagina's) heb ik doorgeworsteld/gelezen met verdeeld genoegen. Deze “reportage” vanuit een appartementencomplex/ trappenhuis in Portugal, hoofdzakelijk ten tijde van de dictator Salazar uit Portugal, is een tamelijk treurig verhaal over vooral de gedachten van de bewoners.

 

Direct aangehaalde zinnen worden er in afgewisseld met langere stukken tekst die beginnen zonder hoofdletter en eindigen zonder punt, als een gedachtenstroom die slechts af en toe onderbroken wordt. Ook in de tijd van die gedachtenstromen worden soms onverwachte sprongen gemaakt. Dat maakt het niet makkelijk leesbaar, maar toch wel interessant en goed beschreven genoeg om door te willen stoten naar telkens het eind van een hoofdstuk over telkens een andere bewoner/ster in het trappenhuis.

 

Verloren zielen mijmeren over hun voorbije tijd, struikelend en botsend met het heden in hun opgesloten geschiedenis. Een soms, naar mijn gevoel, zinloze exercitie in de hopeloosheid en troosteloosheid van een verbrokkeld verleden. Op pagina 170 komt het boek op stoom: drama's uit het verleden worden concreter, harder, heftiger: drankmisbruik, verlies van een jonge dochter, wanbegrip met een duur die blijvend schrijnt. Jodenvervolging, verzet tegen Salazar, een blinde die zich ophangt: alles komt voorbij: het verleden vreet in het heden.

 

Surrealistisch, dat is het, met inhouden die voortdurend interacteren: werkelijkheid overschuimd met gedachten/ overwegingen uit het verleden van de bewoners. Existentiële wanhoop, de dood niet ver weg, het wankele leven doorschouwd, mogelijke moordenaars als fantomen...

 

Goed ge- en beschreven wat er in de hoofden van de diverse vertellers omgaat. Wel veel voornamelijk miserabel-realistisch terugblikken op “afgebrande levens”. Ook een raadselachtig boek, wat teleurstellend, zonder echte clou, zonder ontwikkelingen in confrontaties van de betrokkenen. Bleke, grijze verten die bovenkomen in onrustige, vaak droevige mijmeringen.

 

In een recensie van Peter Swanborn in de Volkskrant van 10 januari 2015 schrijft hij dat de schrijver ook psychiater is. Naar mijn gevoel heeft hij rijkelijk uit zijn praktijk kunnen putten om dit boek te schrijven, misschien in het verlengde van diens eerdere boek “Fado Alexandrino, Dans der verdoemden” als je althans op die titel afgaat, op de omslag van “Als een brandend huis”,genoemd?

 

Leo Besouw

Blog 293 Goed snik (gedicht)

 

Goed snik (gedicht)

 

Is die president wel goed snik,

zo denk ik

als ik lees in de krant

dat hij zijn hart had verpand

aan de Krim

waarvoor hij zelfs

zijn kern-ding

op scherp zou willen zetten

om zijn koos-doel

weg te houden van de netten

die zouden zijn uitgezet

door het Westen,

niet alleen om te pesten,

maar om Russen binnen

te halen in 't verkeerde kamp;

wat zag hij als een ramp

dat zelfs het dreigen

met een aardse hel

zo schel op ons dak

valt in de krant

van toegewijd

journalistiek Nederland?

 

( N.a.l.v. berichten in NRC Next

en de Volkskrant, 16 maart 2015)

 

Leo Besouw

Blog 292 Doden dansen niet (gedicht)

 

Doden dansen niet (gedicht)

 

Doden dansen niet,

ze proeven

de chocolade niet,

ze paren niet,

ze horen het zingen niet,

ze branden noch in de hel

noch in de hemel,

al het “weten” over

“hierna” is gezemel.

 

We eren de doden niet,

maar wat ze waren

of vervloeken hun daden

om wat ze bereidden

in ons leven,

wat ze betekenden, toen.

 

Nu, los van het leven

bestaan ze voort

in ons hoofd

zoals het hoort,

of misschien gedoofd

en gesmoord door

de tand van de tijd

die iedere ziel

te zijnertijd van het

lichaam bevrijdt.

 

Leo Besouw

Blog 291 Voor iedereen (gedicht)

 

Voor iedereen (gedicht)

 

Voor iedereen

gaat de lamp

een keer uit

met of zonder

houten been,

met of zonder kapitaal,

de dood gaat ermee

aan de haal.

 

Als een rotsblok

dat valt in de zee

de dood weet er weg mee,

als een reuzenballon

lek geprikt: slechts

een vel onder de zon;

als een mist, te dik

om te snijden,

die verdwijnt in het niets,

als de zon, die alles oplost

worden wij van ons

omhulsel verlost

en verdwijnen in 't mateloos

heelal, minder dan

een stofje in een

omgekeerde oerknal.

 

Leo Besouw

Je ziet ze vliegen (gedicht)

 

Je ziet ze vliegen,

maar eens zullen ze

niet meer klapwieken,

hun lijken gedregd,

hun botten opzij gelegd,

hun vleugels vergaan,

geen poot meer

om op te staan,

hun ogen -ooit- scherp

leveren geen werk

meer, hun snavels

zijn verdwenen,

slechts wilgentenen

schieten opnieuw uit,

het trotse vogelverhaal

is uit, tenzij hun gebroed,

eens groot genoeg,

het verhaal weer overdoet...

 

Leo Besouw

Blog 290 Je ziet ze vliegen (gedicht)

 

Blog 289 De wereld... (gedicht)

 

De wereld... (gedicht)

 

De wereld cirkelt

in mijn hoofd;

ik had mijn moeder

nog beloofd

mij niet zoveel

zorgen te maken

over Slowaken

of over Russen

en over alles

nog daartussen.

 

Maar oorlog

kan je raken

al is 't niet

in je eigen land;

een vroeger trauma

heb je niet in de hand

en bloed en leugen

willen – in mijn hoofd

goddank nog

steeds niet deugen.

 

Leo Besouw

Blog 287 Gepast of ongepast. (gedicht)

 

Gepast of ongepast? (gedicht)

 

Gepast leugentje om bestwil –

ongepaste schaamte;

 

gepaste zelfverdediging –

ongepaste vergelding;

 

gepaste trots

ongepaste zefpromotie;

 

gepast vertrouwen

ongepast wantrouwen;

 

gepast eigenbelang

ongepast profiteren;

 

gepaste waardering

ongepaste veroordeling;

 

gepaste kritiek

ongepast gemopper;

 

gepaste zelfdunk

ongepaste wanhoop?

 

Wie 't weet mag 't zeggen!

 

Leo Besouw

Blog 287 Ik zag een beer...(gedicht)

Ik zag een beer... (gedicht)

 

Ik zag een beer

in de weer

met een paarlemoeren

halsketting broodjes

smeren met meneren

en een vrouw,

die cadeautjes

uitdelen wou,

maar het werd dus

niks tot weinig,

van leugen tot

mismaakt geinig

en vol verbazing

schoot zijn ring

van zijn neus

en heel onheus

werd de dame

getuige van een drama

die de boeken inging

als dramatische vergissing.

 

Of niet?

 

Leo Besouw

Augustus (boekbespreking ( deel II en III)

 

Na mijn eerdere blog over deel I van het boek “Augustus” door John Williams, ( Lebowski Publishers, Amsterdam, 2014) nu over de delen II en III van het boek ( pagina 191-417 en Nawoord door John McGahern en Opmerking van de auteur, tot pagina 430).

 

Het boek gaat verder met Verklaringen en allerlei brieven, waarbij het Dagboek van Julia, de dochter van Augustus in deel drie de hoofdrol speelt. Haar dagboek, geschreven op het eilandje Pandateria, 4 n. Chr., in de verbanning door haar vader en de Senaat, is een terugblikken op de dingen die haar tot dan zijn overkomen en waarin zij en haar echtgenoten een rol speelden.

 

Gedwongen huwelijken, omwille van de macht, vroegtijdig overlijden van echtgenoten, en vrouwelijke opstandigheid door een avontuur in Griekenland, het is mooi beschreven en laat tegelijk de afhankelijkheid van de politieke positie van haar vader zien. Een terugblikken op de huwelijken en weduwschap, op vaderliefde en op ontwikkelende en rijpende vrouwelijke seksualiteit, het avontuur in het Griekse en mythisch vreemde en opwindende, en de vermeende? complottheorie van haar wettige en onbeminde laatste echtgenoot, de bittere, maar liefdevolle verbanning door haar vader uit Rome: rijp en fantastisch mooi beschreven!

 

Deel III vormt, literair gezien, misschien wel de bekroning van dit bijzonder rijke boek. Neem pagina 377: offeren aan de angst, vroeger en nu, als “godenoffers”, verborgen in de “ziel”van de mens... en hoe weinig hij te kiezen vond. Heel deel drie is eigenlijk een terugblik van Augustus in een brief aan zijn vriend Nicolaus van Damascus (14 n. Chr.) op zijn leven tot dan ( hij is dan 76 jaar). “Wat is een mens toch een tegenstrijdig wezen...” verzucht Augustus op pagina 373, “... ik koos ervoor (toen ik jong was, 19) om mezelf op te sluiten in de half gevormde droom van een bestemming... mijn beste Nicolaus, misschien ie er maar één god. … Hij heet Toeval, en zijn priester is de mens,...”.

 

Als je Rome (het oude) bezoekt of hebt bezocht: lees dit boek! Het plaatst je buitengewoon levendig in het Rome van toen, met zijn Forum Romanum, de Palatijn, het Circus Maximus, Tivoli , in en bij de Romeinse senaat en de consuls en de heersers van toen. De machtsstrijd, de politiek, de machinaties in het wereldrijk van toen ( beschreven in dit boek van ongeveer 44 v. Chr. tot 55 n. Chr.) maar ook de liefdesverhoudingen, de vriendschappen en uitdrukkelijk genoemd en gewaardeerd de beroemde dichters uit die tijd: lees dit uitzonderlijk rijke boek!

 

Leo Besouw

Blog 286 Augustus (boekbespreking) deel II en III

Blog 285 Bloedlink (gedicht)

 

Versie 16-02-2015

Bloedlink (gedicht)

 

Bloedlinke

bloeddorst

braakt uit de bodem

en brandt in de zielen

der verlorenen

die ooit bloedmooi

en met bravoure

paradeerden voor

bloed en bodem

brandend van verlangen

hun bovenmatige eer

met bloed en

bovenmenselijke inspanningen

te bevestigen in

een eeuwigdurend rijk

wat boven allen

zou uitsteken.

 

Banale bloedvergiftiging

in de hersenpan

maakte een einde

aan de opgepoetste

schim ervan.

 

Wat is hiervan de leer,

herhaalt de geschiedenis

zich keer op keer

of komt de mens

ooit tot begrepen inkeer?

 

Leo Besouw

Blog 284 Onmogelijk (gedicht)

 

Versie 09-02-2015

Onmogelijk (gedicht)

 

Hans Keilson

zou ik willen spreken,

maar dat is onmogelijk:

hij is al overleden;

mijn moeder dan:

helaas al langer

uit het heden;

misschien Claudia de Breij

of wellicht Madonna,

over onmogelijke keuzen,

over angst en liefde,

over wat God en Staat beliefde,

over wat 't leven waarde geeft.

 

Gulzig slurpen mijn

gedachten in 't verleden,

of in 't heden van vandaag

en gister, kranten vreet ik,

het nieuws, het boek over toen,

wat ging er fout,

wat ging er goed,

wat kan ik er vandaag mee doen?

 

Leo Besouw

Blog 283 Een grijze zak (gedicht)

 

Een grijze zak (gedicht)

 

Een grijze zak

aan een paal,

welke vandaal

of boef

deed even oef...

 

Maar snel greep

het dan om zich heen:

de zak bleef heel niet

lang alleen:

al spoedig kwamen

mannen in blauw pak

z'n omgeving uitkammen,

zelfs een robot kwam er

aan te pas

hoewel het paalklimmen

niet zijn beste was.

 

Na heel wat gekrakeel

kreeg ook de NS zijn deel:

wie had de zak

daar toegelaten,

perrons geheel verlaten...

 

Met knikkende knieën kwamen

de heren die hem onderzochten

tot de wanstaltige conclusie:

de zak is slechts illusie

van 't veronderstelde kwaad;

maar wie krijgt nu de smaad?

 

Leo Besouw

 

Dement (gedicht)

 

Dement: maal ik of maal jij

heb ik of jij 't niet meer

op de rij

zoals het hoort

dat 't 't leven verstoort?

 

Ik gekke Gerrit

of jij wazige Lies,

ik of jij lijdend

aan geheugenverlies,

dat alles vervreemdt

wat je lief was,

totaal uit de pas

van de tijd

die toch voortschrijdt

en je ontneemt

je lief en je kop,

voor altijd versteend,

voor altijd verstopt?

 

Leo Besouw

Blog 282 Dement (gedicht)

Blog 281 Augustus (boekbespreking)

Augustus (boekbespreking)

 

Van het boek “Augustus” van John Williams ( Lebowsky Publishers, Amsterdam 2014) las ik nu Boek I, dat is t.e.m. pagina 187. Boek II en III volgen nog (tot pagina 430).

 

Een merkwaardig, wonderlijk boek, bij de “Opmerking van auteur” op pagina 429 genoemd “als een product van de verbeelding”. Maar niet van “echt” te onderscheiden zou ik bijna zeggen. Het boek bevat voornamelijk briefwisselingen, “aantekeningen voor een dagboek”, memoires en ook “afschriften” van militaire bevelen.

 

Dit alles over de tijd van Caesar Augustus, ook wel Octavius Caesar genoemd, en van Julius Caesar, Antonius, Lepidus, Cleopatra, Cicero, Brutus, Herodes en anderen, van ongeveer 45 voor Chr. – 14 na Chr.

 

Het vergt nogal wat om al die personen in die tijd in die omgeving van Rome, Gallië, Egypte, Azië te plaatsen: de auteur heeft “de volgorde van verscheidene gebeurtenissen aangepast” zo staat in zijn opmerking. Ook springt hij heen en weer in de tijd door brieven uit de begin-tijd van het verhaal af te wisselen met brieven ná Chr. , die reflexies van betrokkenen zijn op hun vroegere tijd.

 

Toch zitten er witte en zwarte parels in het verhaal verborgen, bijv. pagina 53: “Diep in zijn hart is de dichter altijd verbaasd over de richting waarin zijn gedicht is gegaan”(Horatius). Maar meer nog houdt hij ons een spiegel voor van de aard en mogelijkheden van de mens: bedrog, geweld, manipulatie en opportunisme in dit grootdeels verzonnen maar waarachtige verhaal over de aanvangstijd van onze “Romeinse” beschaving.

 

Het ging er hard en soms doortrapt strategisch aan toe: benieuwd wat de rest van het boek oplevert (volgt t.z.t.).

 

Leo Besouw

 

Blog 280 Beeldenstorm (gedicht)

 

Versie 26-01-2015

 

Beeldenstorm (gedicht)

 

Wat is er krom

aan een beeldenstorm:

soms woedt zij over de aarde,

maar wat is de waarde

van de vernietiging

van wat soms eeuwen doorging

voor buiten twijfel verheven,

soms zelfs goddelijk streven?

 

De beelden waren 't voorbeeld

voor heiligheid,

God of goden toegewijd.

 

De Taliban maakten

er bruusk een einde an,

de protestanten haalden ze neer

in naam van de Heer

en telkens gebeurt het weer

als zich een nieuwe macht meldt

in naam van de Heer,

Allah of zelfs de Rede.

 

In het paradijs

was God zo wijs

de mens te scheppen

“als zijn beeld”,

maar de uitleg

erover is verdeeld:

in de katholieke bijbel

wordt toegelicht

dat dit alleen op 's mensen

wil en verstand

is gericht, en de mens

bóven de dieren is gesticht,

maar laat ik daar nou soms

hevig aan twijfelen,

gezien de mensengeschiedenis

of heb ik het nou heel erg mis?

 

Leo Besouw

Moraal (gedicht)

 

Moraal: wie gaat

ermee aan de haal:

is het kerk of politiek

is het Jan met de pet

of een regentenkliek?

 

Gaat het om leven of dood

of er tussen in,

wat is de zin

van een genade-schot

of wellicht genade-shot,

wat bepaalt de grootte

van een vloek,

wat is voldoende kerkbezoek?

 

Wat is eer en plicht

in menselijk òf gelovig opzicht,

wie stelt de wet

voor welk gedrag,

wie bepaalt wie leven mag,

of sterker wat mag niet langer

of juist wel gelden

als belediging,

wie stelt de norm

in die ganse

wereldbeschaving?

 

Worden barbaren geboren

of zijn ze ontstaan

uit iets hen aangedaan,

of is 't een verziekelijkt brein

door onbegrepen pijn

of zal 't simpel misgroei zijn?

 

Leo Besouw

 

Blog 278 De duivel (gedicht)

 

 

De duivel (gedicht)

 

De duivel

schijt altijd op

een grote hoop (geld)

heeft Piketty verteld

nadat uit onderzoek

heel kloek kwam vast

te staan dat 't geld

der armen toevloeit

aan de maan en waan

van money-makers:

kapitaal dàt groeit,

dat is zekers,

maar arm geploeter

door arbeid maakt

slechts d'investeerders zoeter.

 

Heel lang geleden sloeg

de Heere de tempel-wisselaars

al om de oren:

wie veel geld heeft

wordt gegeven,

hij met weinig

wordt ontnomen

het beetje dat hij heeft:

zo stond al in de bijbel,

en trekt dat nu dan niet in twijfel:

het is Piketty die leeft

en (volgens velen) het gelijk heeft!

 

Leo Besouw

blog 327 Ik kom terug (boekbespreking)

 

Versie 27-07-2015

Ik kom terug (boekbespreking)

 

“You must sacrifice your family on the altar of fiction” staat in de roman van Adriaan van Dis, in zijn boek “Ik kom terug”. Het citaat is van David Vann, en Adriaan heeft er aldus mee gedaan., mocht ik constateren. Heel leesbaar, heel boeiend neemt hij ons 284 bladzijden daarin mee (Uitgeverij Augustus, Amsterdam, 2014).

 

In een geduldige, soms driftvolle “strip-tease” wordt door Adriaan van Dis het leven en einde onthuld van zijn moeder in een liefdevol proza, gedeukt door vele pijnlijke herinneringen, waarbij die uit de wereldoorlog II in en om het Nederlands Indië van toen, bij wijle hartverscheurende getuigenissen opleveren. Trauma, trauma, met moed doorstaan, weggestopt, en in het afscheidsproces, dat (geleidelijk) sterven heet, alsnog opengebroken.

 

Moedige zoon en dochter in een eerbetoon aan een sterke en heldere moeder, die in het proces van lichamelijke aftakeling op hoge leeftijd, levenswijsheden, levens- en liefdesverdriet prijsgeeft. Tevens een “histoire de vie”, lopend van Zeeuws Vlaaanderen tijdens WO I, via Nederlands Indië in WO II, langs “Indische duinen” in Holland, naar een oude dag in een rusthuis/ verzorgingshuis en in de laatste weg -naar de dood- begeleid door de twee overgebleven kinderen.

 

Veelzijdige belichting van de betrokkenheid van Adriaan en zijn zus Saskia bij het stervensproces en -verlangen van hun moeder, in alle helderheid. Wijsheden, ook niet geheel begrepen geeft de moeder alsnog mee, als bijvoorbeeld op pagina 207: “En angst...”... ”Angst is een afgrond en soms moet je springen.” Ieder (in Nederland) boven de 50 (en eronder) moet dit boek lezen (vind ik)!

 

David Vann heeft ook mij (vóór ik zijn uitspraak kende) aangezet, zij het in kleinere en bedektere vorm in mijn boekje “Noorderdorp”, een “semi-biografische” historische familieroman (spelend 1940-1956). Het schitterend goed geschreven boek van Adriaan van Dis is echter echt een “must”.

 

Leo Besouw

Ik kom terug (boekbespreking)

 

“You must sacrifice your family on the altar of fiction” staat in de roman van Adriaan van Dis, in zijn boek “Ik kom terug”. Het citaat is van David Vann, en Adriaan heeft er aldus mee gedaan., mocht ik constateren. Heel leesbaar, heel boeiend neemt hij ons 284 bladzijden daarin mee (Uitgeverij Augustus, Amsterdam, 2014).

 

In een geduldige, soms driftvolle “strip-tease” wordt door Adriaan van Dis het leven en einde onthuld van zijn moeder in een liefdevol proza, gedeukt door vele pijnlijke herinneringen, waarbij die uit de wereldoorlog II in en om het Nederlands Indië van toen, bij wijle hartverscheurende getuigenissen opleveren. Trauma, trauma, met moed doorstaan, weggestopt, en in het afscheidsproces, dat (geleidelijk) sterven heet, alsnog opengebroken.

 

Moedige zoon en dochter in een eerbetoon aan een sterke en heldere moeder, die in het proces van lichamelijke aftakeling op hoge leeftijd, levenswijsheden, levens- en liefdesverdriet prijsgeeft. Tevens een “histoire de vie”, lopend van Zeeuws Vlaaanderen tijdens WO I, via Nederlands Indië in WO II, langs “Indische duinen” in Holland, naar een oude dag in een rusthuis/ verzorgingshuis en in de laatste weg -naar de dood- begeleid door de twee overgebleven kinderen.

 

Veelzijdige belichting van de betrokkenheid van Adriaan en zijn zus Saskia bij het stervensproces en -verlangen van hun moeder, in alle helderheid. Wijsheden, ook niet geheel begrepen geeft de moeder alsnog mee, als bijvoorbeeld op pagina 207: “En angst...”... ”Angst is een afgrond en soms moet je springen.” Ieder (in Nederland) boven de 50 (en eronder) moet dit boek lezen (vind ik)!

 

David Vann heeft ook mij (vóór ik zijn uitspraak kende) aangezet, zij het in kleinere en bedektere vorm in mijn boekje “Noorderdorp”, een “semi-biografische” historische familieroman (spelend 1940-1956). Het schitterend goed geschreven boek van Adriaan van Dis is echter echt een “must”.

 

Leo Besouw

Belijdenis (vrolijk)

Blog 356 09-11-2015

 

Maan in de ochtend (gedicht)

 

De maan aan de hemel

als een parel zo wit

in dit ochtend-uur

en mijn blik gericht

op 't noord-west:

wat deert de rest,

de woelige wereld

van verhalen in de krant

over binnen- en buitenland,

over oorlog en vrede,

over onmin, ontdekking

en zeden,

over kwaad zaad

van terroristen en duivels,

over liefdesboodschappen

van een God achter kazuivels,

over list en bedrog,

wat vermag dat alles toch

in het licht van die maan,

die teken is van 't

onvermijdelijk komen en gaan?

 

Leo Besouw

Blog 300, 2015-07-17

 

Dichters (gedicht)

 

Dichters, zijn het vredestichters,

of hebben zij een hekel

aan de sleur van het bestaan,

doen zij hun pen voortgaan

over gebaande wegen

of zoeken zij de nauwe stegen

van twijfel en ontzetting,

willen zij weg van de ketting

van conventies, zoeken

ze de confidenties van

wat nog niet was bekend,

van het ongewone,

weg van de trend

van zelfgenoegzaam

zitten wezen,

weg van 't kapitaal en

grote woorden,

op zoek naar 't kleine,

soms minder fijne,

maar wel 't essentiële

wat ons bindt in goede

maar ook kwade dagen,

in wat ons wank'le leven

soms net wat helpt te schragen

totdat 't einde ons komt dagen?

 

Leo Besouw

 

Muzen (gedicht)

 

Zingen, dansen en poëzie

dat is zoals ik het leven zie:

zonder dat is het altijd wat,

van traan tot kramp

van helling tot ramp.

 

Zingen, dansen en poëzie

al deze drie verbinden

het zoeken van de ziel

wat anders niet te achterhalen viel:

de zin van ons bestaan,

het waarom van ons voortgaan –

de weg van het tasten

naar gloed en vuur,

het doorbreken van de muur

van stilstaan, trillen, beven:

zin beléven aan 't leven!

 

Leo Besouw

 

Zie ook www.hetvrije vers.nl www.schrijvenonline.org

  • Gedichten
  • Boek Noorderdorp
  • Commentaren
  • Meldingen op Linked In, en op Twitter @leobesouw